De Volkskrant & Het drukke baasje

Mededeling in de Volkskrant van zaterdag 4 augustus 2004: Vanaf vandaag zal Francisco van Jole om de week de rubriek 'Landschap' verzorgen...

Bram Vermeulen & De Eeuwige Slaap

Terugblik 2001: Binnen de Nederlandse caberetwereld bestond in de jaren zeventig een duo, dat in feite de evenknie was van de Zangeres Zonder Naam: "Neerlands Hoop In Bange Dagen".
De titel alleen al: "Neerlands hoop".., smartlapperiger kan het bijna niet. Tegenover het "Toe vader drink niet meer" van de naamloze zangeres werd het "Ach vader, toe moordt niet meer.." geplaatst, een prachtige, maar natuurlijk ook erg simplistische filosofie, die ook simplistisch moest zijn, omdat je met een doorwrocht redelijk debat de mensen nu eenmaal de barricaden niet opkrijgt.
'Neerlands Hoop' werd opgericht in het jaar 1968 door twee studenten, een psychologiestudent, Bram Vermeulen, en een student waarvan ik eigenlijk weinig afweet - zodat ik hem in dit betoog de status van 'naamloze' geef.
Ja, ik heb de naamloze wel eens gezien natuurlijk, want hij schijnt nog regelmatig op te treden in het land, en ook de televisie nodigt hem af en toe uit, maar ik heb er verder geen enkele emotionele binding mee. Dat komt omdat zijn stem me niet bevalt. Net zo min als zijn gedrag, zijn houding, zijn uiterlijk, de manier waarop hij zijn handen en voeten beweegt, zijn ogen, zijn haar.. Kortom, alles aan die man stoot me af, ervaar ik als een inbreuk op mijn persoonlijke moraal, die er een is van wellevendheid, rust en orde, zodat ik maar een conclusie kan trekken als algemeen moralist: "Dit is een man die niet deugt!"

Bram Vermeulen zit heel anders in elkaar. Hij vormde de zachte pool van het duo, wilde niet voor niets psychologie studeren, en voor hem koester ik daarom sterke gevoelens van sympathie.
Heel merkwaardig is dat, dat je iemand alles wilt vergeven wanneer je hem sympathiek vindt.
Twee mensen vormen een duo: de een stoot je af - alles wat ie doet vind je stront - en de ander vind je aardig - een vent om van te houden - en je interpreteert de werkelijkheid daarom op zo'n manier dat hij uit je beschouwingen naar voren komt als een man die, ondanks wat simpele tekortkomingen - die mensen nu eenmaal allemaal wel vertonen.. - een door een door fatsoenlijk en goed mens is.

Wanneer je dat inziet, dan besef je dat een moraal die op emoties wordt gebaseerd een erg gevaarlijke moraal is.
Waarom deugt Bram Vermeulen en waarom is die schreeuwende, opportunistische partner van hem, die alleen maar op een bazige manier wat loopt aan te klieren op het podium, een deugniet?
Wanneer ze mij zouden vragen: "Hier heb je een pistool, je moet een van de twee doodschieten', dan schoot ik niet Bram Vermeulen dood.
Ik geloof dat die opmerking precies uitdrukt hoe ik over die opportunistische ander denk!

Bram Vermeulen heeft ook een heel andere stem dan dat schreeuwende geval dat zich ooit zijn 'partner' noemde. Een beetje hees, vrouwelijk ook - gevoelig op een wijze die ik als gevoelig mens als 'goed' ervaar. Het is dan ook jammer dat die schreeuwende ander hem een smartlappenstatus probeerde op te dringen, want dat valse sentiment past helemaal niet bij de door mij als 'goed' ervaren persoon - een persoon dus, waarvan je je af moet vragen of hij eigenlijk wel bestaat.

Het duo 'Neerlands Hoop in Bange Dagen' heeft voortbestaan tot aan het jaar 1979.
In het jaar 1978 was er een manifestatie gericht tegen het bewind Videla in Argentini - de theatervoorstelling 'Bloed aan de paal' - en meteen daarna was het afgelopen met de samenwerking, omdat de schreeuwende helft van het duo op een radicale wijze zijn partner aan de kant schoof.
Bram Vermeulen begreep er weinig van. Hij was op een naief-verongelijkte wijze boos en teleurgesteld, in zo'n sterke mate, dat hij in een interview later opmerkte dat hij zich 'verraden' voelde.
Dat woord moet je goed op je laten inwerken. Twee moralisten, die hoog van de toren blazen en die iedereen de les willen lezen. En dan een abrupte scheiding, waarvan de een zegt: "De ander heeft mij verraden": In de steek gelaten dus - in het diepe gesmeten - dat moeilijke overlevingsoord waar het 'zwemmen of verzuipen' is.
Erosie van de moraal dus. Afbrokkeling, slijtage, blindheid ook, in dienst van de oppervlakkigheid, omdat de opgeschroefde emoties het verstand lam leggen, zodat je niet meer weet wat fout en wat juist is.

Ik kies in dit morele conflict de zijde van Bram Vermeulen. Ik weiger in de verrader een 'goed' mens te zien. Ik ken aan de oordelen van een matennaaier in het algemeen erg weinig waarde toe.
Maar anderen denken er anders over. En daar zie je die vreemde werking van de algemene groepsmoraal weer. De matennaaier maakt deel uit van een 'beweging' en die beweging maakt zijn verradersmoraal goed.
Zodra de beweging je echter in de steek laat ben je niks meer, gewoon een strontvlieg die door iedereen doodgeslagen mag worden...

Paul Leautaud & Het Zegel Van God

De beroepskankeraar Paul L autaud noemde zichzelf een 'tegendraadse moralist'. Dat kan heel goed. Tegenover de vastgeroeste overtuigingen van de aangepaste mens een geheel van meningen en opvattingen plaatsen dat weliswaar tegendraads is, maar toch onaantastbaar, niet omdat een hogere macht je dat voorschrijft, maar omdat je tot de ontdekking bent gekomen dat die overtuigingen wezenlijk bij jezelf horen - deel uitmaken, om het eens op een antisocialistische wijze uit te drukken, van je eigen karakter.
Paul Leautaud is op 18 januari 1872 in Parijs geboren: 's morgens rond een uur.
Ascendant in het knorrige gevoelsteken Schorpioen. Zon in het ernstige teken Steenbok, negatief geaspecteerd door de planeten Mars (ruzie) en Saturnus (afstand, isolement).
Wanneer je het werk van L autaud leest dan ontdek je al snel dat die twee tegengestelde karaktervormen, de hartstochtelijke, pesterige Schorpioen-aard en de wat kille, afstandelijke Steenbok-aard, beiden aanwezig zijn.
Een mens blijkt in staat te zijn ogenschijnlijk onverenigbare eigenschappen in zichzelf te verenigen. Dat is de les die de 'echte kunstenaar' ons leert. Daarom zou iemand die in astrologie is ge nteresseerd zich ook voornamelijk bezig moeten houden met de bestudering van de horoscopen van kunstenaars. Een kunstenaar, de echte, onafhankelijke kunstenaar tenminste, wil het leven dat in zichzelf aanwezig is 'leven', op zijn eigen manier, en daarom vormt zijn levenswerk (hoe bizar, chaotisch, triest en meelijwekkend ook) het belangrijkste bewijs voor de juistheid van de astrologische uitspraken.

Twee uitspraken van de tegendraadse moralist L autaud geef ik hieronder als een soort van 'bewijs' (een begrip dat ik voor de zekerheid maar tussen aanhalingstekens heb geplaatst, om te voorkomen dat het zure sjagrijn dat mogelijkerwijs aanwezig is in wantrouwende lezers tot vormen van gedrag gaat leiden die ik als positief ingestelde astroloog als zeer asociaal ervaar!):

Eerst: "Het is me onmogelijk uit beleefdheid enige vriendelijke woorden te spreken of complimenten te maken (zelfs wanneer ik ze denk), terwijl boosaardige opmerkingen en hatelijkheden me erg gemakkelijk afgaan, er zelfs eerder uitgaan dan ik zou willen..."
En daarna: "Wat is intelligentie...? Mij dunkt dat intelligent zijn in de eerste plaats betekent: op zijn hoede zijn, zelfs ten opzichte van jezelf; alles, zelfs de eigen opinies, nauwkeurig nagaan alvorens je uit te spreken, en wat feiten, idee n of gevoelens aangaat niets te accepteren zonder voorbehoud en je nooit te laten gaan..."

To Whom it May Concern
By Brooke M. Campbell

Khatami terms universities as centers of thoughts

Yerevan -- President Mohammad Khatami Thursday said universities are the centers of thoughts and champions of dialogue among civilizations.
"I am happy (the initiative of) dialogue among civilizations has been welcomed by university professors and students," Khatami said after delivering a speech at Yerevan State University. Human beings faced war, grudge, terror and two world wars over the past century and terrorism also was expanded in the world, he added.
He noted that dialogue among civilizations seeks the rule of justice in the world and direct human life towards peace.
The UN General Assembly accepted the initiative in 2001 without opposition, he said, adding reputable centers have been established in this regard.
"Although the idea of dialogue among civilizations was put forward in 2001, the anti-peace forces showed reactions including the September 11 events which warmongers filled the world with war and occupation under the pretext of campaign against terrorism.
"But human conscience is against such actions," Khatami said. (IRNA, 9-9-2004)

Jan Blokker & De Jodenstaat

Het verschijnen van een Nederlandse vertaling van het pamflet 'Der Judenstaat' van Theodor Herzl heeft de redactie van de Volkskrant op het idee gebracht columnist Jan Blokker (een man die ik niet snel 'een strenge of diepzinnige denker' zou willen noemen) enige gedachten te laten uitspreken over dit ideologische geschrift, dat rustig gezien mag worden als de bron van onnoemelijk veel leed en ellende in het Midden-Oosten.
Het is eigenlijk de eerste keer dat de Volkskrant aandacht besteedt aan het 'zionisme' als politiek-ideologische beweging en juist daarom mag je van een recensent verwachten dat hij het onwetende publiek op een zodanige wijze informeert ('streng' zou ik willen zeggen), dat het in staat is het zionisme een eigen, duidelijk omschreven plaats te geven binnen een wereld die irrationeel denkende en handelende mensen op zo'n gedachteloze wijze het veralgemenende woord 'jodendom' hebben meegegeven.
Dat een dergelijke daad noodzakelijk is bewijst het feit dat we in Nederland nog altijd gedwongen worden elk jaar 'de dood van de joden' te herdenken, een anti-intellectueel gebeuren dat in strijd is met het nuchtere democratische verlangen een samenleving op te bouwen waarin niemand zichzelf op grond van irrationele motieven boven een ander mag plaatsen.
Dat benadrukken van democratische nuchterheid betekent niet dat er iets ontkend moet worden of dat morele vragen vermeden dienen te worden, integendeel, het betekent alleen maar dat moraal wordt losgekoppeld van morele dwang en dat het herdenkingsgebeuren wordt opgesplitst in een algemeen eenheidsgebeuren - herdenking van alle slachtoffers - en een exclusief groepsgebeuren - joden die joden herdenken.
Als democraat hoef ik niet te rouwen om de dood van 'de joden'. Het begrip 'de joden' bestaat niet voor een democraat. Het begrip 'jood' staat niet boven of onder het begrip 'koektrommel', net zomin als de begrippen 'katholiek' en 'jehova-getuige' Waar het in een democratische samenleving om gaat is de burgers van die staat duidelijk maken dat het democratische recht op elke individuele burger van toepassing is, zodat het niet mogelijk is dat de ene burger de andere burger gaat vernietigen, op grond van het feit dat die andere burger de koektrommel belangrijker vindt dan 'de jood', 'de katholiek' of 'de jehova-getuige'.
Democratie met andere woorden zou je een puriteins zuiverheidideaal kunnen noemen. Mensen los maken van dierlijke impulsen in stand houdende waanidee n en ze verenigen rondom een helder zuiver eenheidsideaal, dat ze in staat stelt zich geestelijk los te maken van hun irrationele wortels.
Dat zuiverheidideaal valt ook terug te vinden in de idee n van Theodor Herzl, waar hij een ideale staat omschrijft waarin de meest intelligente en ontwikkelde leden van de joodse gemeenschap de leiding moeten gaan vormen van een staat die voorgoed een einde dient te maken aan een situatie waarin joden, als mensen die zichzelf marginaliseren (traditionele joden wilden zelf het getto - Jan Blokker wijst daar in zijn bespreking ook op) op een masochistische wijze de rol van zondebok op zich nemen. Maar waar de echte puritein de traditionele (Ezra-istische) gettogedachte zou gaan bestrijden, daar ontwikkelde Herzl het idee die tegen elke vorm van assimilatie gerichte gettogedachte om te vormen tot een natiegedachte, een staat die het exclusieve bezit diende te zijn van 'de joden', en daarmee per definitie een anti-democratie, omdat het kenmerk van de democratie juist is dat de staat een gefragmentariseerd geheel is, dat bijeengehouden wordt door een helder, chaos bestrijdend eenheidsidee: de 'eenheid in verscheidenheid' gedachte, waarop de Amerikaanse democratie is gebouwd.
Hoewel Jan Blokker niet duidelijk wijst op de tegenstelling 'moderne Amerikaanse democratie' versus 'ouderwetse joodse gettogedachte', toont de vet gedrukte kop boven het artikel 'Een land als een modern getto' aan dat de schrijver zich bewust is van die problematiek, die in de tegenwoordige tijd tot zoveel problemen leidt, juist omdat neozionisten met alle geweld de moderne eenheidsstaat Amerika gelijk willen stellen aan de ouderwetse gettostaat Isra l.
Iedereen die er op wijst dat de een volk, een rijk, een leider gedachte van Isra l de vijand is van de Amerikaanse vrijheid & gelijkheid filosofie wordt in de antisemitische hoek gezet. Volkomen onterecht natuurlijk, omdat de vijand van de gettostaat het absolute tegendeel is van de antisemiet , de racistische denker, die de overtuiging is toegedaan dat een enkeling niet beoordeeld mag worden op grond van zijn intellectuele capaciteiten, maar op grond van zijn afkomst: zijn gebondenheid aan land, bloed en ras.
Het racisme verheft de drager van de goede genen boven alle anderen. Ben je superintelligent maar mis je de goede genen? OK. Pech gehad. Je kunt verdwijnen, want in het land van de goede genendragers is geen plaats voor jou. Dat is simpel gesteld de kern van het racisme dat op zo n merkwaardig irrationele wijze de naam antisemitisme gekregen heeft, omdat Adolf Hitler de joden beschouwde als vertegenwoordigers van het Semitische ras een term die onnodig zwaar benadrukt wordt, gezien het feit dat de nationaal-socialisten al diegenen die niet tot het Germaanse ras behoorden als minderwaardige mensen beschouwden.
Wanneer je een boek dat de titel 'De jodenstaat' gaat bespreken dan kun je er niet omheen te wijzen op die merkwaardige gedachtewijze, die zeer zeker niet de uitvinding van christenen of nationaal-socialisten kan worden genoemd. Christenen zijn nooit racisten geweest ze verweten joden dat ze de goddelijkheid van Jezus ontkenden. Nationaal-socialisten daarentegen ontkenden dat het jodendom een religie was. Ze wezen er bij voortduring op dat joden zichzelf beschouwden als een superieur ras, zodat het een gevaar vormde voor dat andere superieure ras - de Germanen- dat vanwege zijn verlangen de raszuiverheid te beschermen gedwongen was te streven naar een radicale scheiding van de twee rassen...
Theodor Herzl (werkzaam in een tijd waarin Adolf Hitler nog geboren moest worden) verenigde die twee opvattingen (onverenigbaarheid van jodendom en christendom en aan ras gebonden superioriteitsgevoelens die tot radicale scheiding moeten leiden) in zichzelf. Hij was geen religieus mens (Birnbaum, de werkelijke stichter van het zionisme, noemde hem een onwetende heiden) en ook geen racist, maar veeleer een man die de rol van Messias wilde spelen: een verlosser die de joden wilde bevrijden van hun noodlottige gettostatus, via het accepteren van opvattingen die de door hem niet gewenste gettostaat alleen maar in stand kunnen houden.
Wanneer Herzl een democraat zou zijn geweest - maar hij was dat niet, zoals Jan Blokker ook stelt waar hij wijst op de scheiding die aangebracht wordt tussen het mindere joodse volk (de arbeiders) en de verlichte, superieure joodse bovenlaag - dan zou hij niet hebben gepleit voor de vorming van een eigen staat maar voor een grootschalig assimilatieproject. Plannen in die richting heeft hij (zoals blijkt uit het artikel) wel gekoesterd. Jan Blokker spreekt over het idee van 'de joodse massa-kerstening': alle joden dienden zich massaal tot het christendom te bekeren, waarmee 'het joodse probleem' definitief zou zijn opgelost, een tamelijk kinderlijke gedachte, die juist vanwege zijn na viteit oneindig sympathieker is dan de uit volwassen wanhoop geboren onzingedachte van de verlossing biedende 'joodse staat, een gedachte die juist daarom zo onzinnig is, omdat ze uitgaat van het negatieve idee dat joden nooit te veranderen zijn. Ze willen het getto - dat getto breekt ze zuur op - dus dan moet je ze een getto geven waarin ze niks meer met anderen te maken hebben, zodat ze door de verlichte bovenlaag kunnen worden omgevormd...
Het is de droom, van de eeuwige pechvogel, die zijn pech toeschrijft aan de slechte anderen en die daarom droomt van een onbewoond eiland waar hij met niks en niemand meer iets te maken heeft, zodat hij zorgeloos, dag in dag uit, in de zon kan liggen - gelukzalig wachtend op de dood, die het stille geluk doet overgaan in de stilte van de eeuwige hemelse vrede...
En ach, wie koestert er niet dergelijke dromen ? Diep in ons hart zijn we allemaal wereldvreemde utopisten die dromen van gelukzalige werelden waar we verlost zijn van al die als vervelend ervaren anderen, die ons lastig vallen met hun gezeur, hun eeuwige pesterijen en hun ziekmakende dwingelandij.
Dat is de reden waarom populisten en demagogen altijd zo'n succes hebben in een wereld waarin eenvoudige mensen geen andere droom hebben dan het winnen van de loterij, die hen een vorm van vrijheid kan geven die alleen voor rijken is weggelegd.
"Geen gezeik - iedereen rijk", dat is in feite de simplistische eenheidsgedachte die zionisten bindt. Want een feit is dat het zionisme solidariteit schept. Alle joden dienen elkaar te steunen. De joodse staat moet een paradijs worden voor 'de joden', en juist omdat die staat er alleen is voor joden, is er geen plaats meer voor vervelende morele vragen, omdat de moraal daarin bestaat de anderen te laten zien hoe goed het gaat met mensen die collectief (lees:getto) geworden zijn.
Isra l als het Cuba van het Midden-Oosten - de collectivistische eenheidsstaat die het bezit is van linkse ideologen, rechtse ideologen en Ezra-istische gelovigen - mensen die altijd het collectief (de staat, het volk, de eigen groep) boven de naar verlichting verlangende enkeling plaatsen, vooral wanneer die enkeling een lastige onafhankelijke eenling is die met zijn vervelende vragen het dromenrijk van de collectieve slapers aan stukken dreigt te breken.
Socialistische nieuwe mens scheppers, extreem rechtse liberalen en Ezra-istische gettodenkers (God is een jood en daarom moeten we altijd jood blijven) hebben de staat Isra l opgebouwd, een staat die (zoals Jan Blokker het klip en klaar stelt) in niets lijkt op de staat die Herzl voor ogen had. En ja..., hoe kan het ook anders, want waar de volgelingen collectivisten waren, daar was stichter van de staat in feite een wat zonderlinge eenling, die zich als modernistische Messiasfiguur nauwelijks verwant voelde met de groep van traditioneel ingestelde mensen waarop de socialistische schrijver Harry Mulisch in de jaren zeventig het niet bijzonder sociale etiket klootjesvolk plakte..
Herzl wilde - zo kun je stellen - de joden bevrijden van hun fanatieke jood zijn. Hijzelf was geassimileerd en heeft in de omgang met anderen het jood zijn nooit als een probleem ervaren. Jan Blokker schrijft: Hij deed er nogal luchtig over - 'wegwuiverig en half ironisch' - zodat tijdgenoten hem lichtzinnigheid verweten. En ik geloof dat het juist die lichtzinnigheid is geweest, het onvermogen de zwaarte van de religieus-joodse problematiek te begrijpen en aan te voelen, die hem op de gedachte heeft gebracht een staat in het leven te roepen waarin de zwaarte zichzelf zou oplossen in de lichtheid van het door hem voorgestane modernisme - een streven dat (zoals gebleken is) zichzelf heeft stukgelopen op het onvermogen van joden lichtzinnig te zijn.
Waarmee je automatisch terecht komt bij de persoon Jezus van Nazareth, die als lichtzinnige figuur de zwaarte van het jodendom te lijf wilde gaan - niet met een rechtse natiestaat, maar met een progressieve geestelijke staat , die met religieus groepsdenken niets uitstaande had.
Jezus was als eenling het tegendeel van de volksleider Theodor Herzl. Herzl was geen ruziemakende profeet en wilde dat ook niet zijn. Hij was de zoete broodjes bakkende simplist die de als onnodig ervaren zwaarte van het bestaan via verplaatsing naar een 'eigen plek' hoopte op te heffen, zonder te beseffen dat mensen bij een verplaatsing de eeuwenoude problemen gewoon meenemen en ze zelfs onoplosbaar maken, omdat in een eigen omgeving de wisselwerking met relativerende andersdenkenden ontbreekt, zodat de ene illusionist het illusionisme van de ander versterkt, een destructieve waanzinspiraal, die alleen doorbroken kan worden wanneer je bereid bent diegenen naar voren te schuiven die alles wat te groot, te zwaar en te massief is via hun relativerende inzichten en gedragingen aan stukken kunnen breken.
Juist het vergoddelijken van de zwaarte door een man die van nature lichtzinnig was kun je zien als de tragiek van het zionisme, een beweging die uit naam van de vrijheid de werkelijke vrijheid - die altijd (zoals Jezus van Nazareth stelt) persoonsgebonden is - aan het vernietigen is. (Zwolle 10-9-2004)

Over de Bergrede
anonieme schrijver

Inmiddels al weer tweeduizend jaar geleden, in een maatschappij net zo chaotisch en onrechtvaardig als de huidige, toen werknemers nog gewoon slaven heetten en mensen elkaar afmaakten met lans en pijl & boog in plaats van met bommen en raketten, maakten mensen zich los van de maatschappij, keerden terug tot de eenvoud en probeerden anderen te laten zien, dat je macht nooit met macht teniet kunt doen. Dat werd verwoord in wat nu bekend staat als de Bergrede.

Daarom staat er geschreven:

"Zalig de armen van geest, want hunner is het koninkrijk der hemelen."
En er staat toch echt niet: Zalig de geleerden, geletterden en ontwikkelden, die dan ook nog steeds moeite hebben met deze passage.

"Zalig die treuren, want zij zullen vertroost worden."
En niet: Zalig degenen, die zo lekker bezig zijn, die zich altijd flink houden, die vinden, dat er zoveel goeds in de maatschappij is en onrechtvaardigheid normaal en onontkoombaar.

"Zalig de zachtmoedigen, want zij zullen de wereld be rven."
En niet: Zalig degenen, die voor zichzelf opkomen, de vechters, de sterken, de machthebbers, beterweters, regeerders of leiders.

"Zalig die hongeren en dorsten naar gerechtigheid, want zij zullen verzadigd worden."
En hoe je het ook bekijkt, er staat niet: Zalig degenen, die hun eigen recht of gelijk zoeken, die hun eigen zin willen hebben, die hun eigen belang verdedigen of op hun eigen roem of eer uit zijn.

"Zalig de reinen van hart, want zij zullen 'God' zien."
En niet: Zalig degenen, die hun vuile handen in onschuld wassen, de verblinden, vervreemden, theoretici of denkers.

"Zalig de vervolgden om der gerechtigheid wil, want hunner is het koninkrijk."
En niet: Zalig degenen, die vervolgd worden om hun geloof, overtuiging, eigen- of groepsbelang.

"Zalig de vredestichters, want zij zullen kinderen Gods genoemd worden."
Maar toch echt niet: Zalig de compromissluiters, gewapende-vrede-handhavers of verdedigers van de status quo.

Lachen met Martin Bril