De Ketterse Kathedraal


De illusie van het eigen ik

VKblog van woensdag 29 september 2010 door Wim Duzijn


" De mens is een laf en bangelijk wezen.
Nooit zal hij op zoek gaan naar de waarheid
wanneer het zoeken naar waarheid pijnlijk is.

George Gurdjieff


1. Gurdjieff & De Machine-Mens
(uit: Op zoek naar het wonderbaarlijke)

Een van de belangrijkste misvattingen die de gemiddelde mens er op na houdt is de illusie dat hij een vastomlijnd eigen IK zou bezitten, een IK dat iets zinvols te vertellen heeft.
De mens zoals wij hem dagelijks ontmoeten is een 'Mens-Machine', Zijn gedachten, gevoelens en stemmingen wisselen voortdurend zodat het zinloos is hem als 'die en die persoon' te omschrijven. Die persoon is hij misschien vandaag. Maar morgen is hij mogelijk iemand anders. een mens die niet in staat is een daad van vrijheid te stellen, een persoon die in feite reageert op wat hem overkomt, zonder dat hij in staat is iets te veranderen aan wat er gebeurt. Dat wat gebeurt bepaalt in feite zijn 'Ik'.
Dat 'Ik' is niet iets dat permanent is. Er hoeft maar iets te gebeuren en het 'Ik' verandert mee. De 'mens-machine' is een persoon die met alle winden meewaait.
De mens bezit geen permant, onveranderlijk IK. Hij is een chaotisch geheel van verschillende gedachten en gevoelens en al die gedachten en gevoelens afzonderlijk vertellen de omgeving dat hij 'het eigen ik' is, een waarheid die alleen een waarheid blijft wanneer niemand wijst op de inconsequentie van het gedrag van dat veelvormige (schijn)-Ik.
Ook is het niet zo dat de optelsom van al die deel-Ikjes (met hun eigen gedachten en gevoelens) een verwijzing is naar een groter Totaal-Ik, omdat er domweg geen controlerende instantie is die als een soort oppergod de talloze deelgodjes bestuurt.
Al die deelpersoonlijkheden leiden veelal een onafhankelijk leven, en ze weten vaak weinig van elkaar af, zodat het voor kan komen dat je iemand voor een bepaalde daad ter verantwoording roept die het deel-ikje dat je benadert eigenlijk niet heeft gedaan, mogelijk zelfs afkeurt, zodat hij je gaat beschuldigen van laster. Dat belasteren is in feite niets anders dan wijzen op inconsequentie en daarmee de ontkenning van wat liberaal ingestelde mensen graag 'de vrije persoonlijkheid' noemen, een illusie die alleen bestaat bij de gratie van de afspraak die mensen onderling maken. Wie de afspraak schendt wordt weggewerkt.
Elke minuut, elk moment van de dag gebruiken mensen het woordje 'Ik'. En elke keer bedoelen ze daarmee een ander 'Ik'. Nu eens is het een rationeel ingesteld ikje, dan weer is het een ikje dat willoos reageert op de gevoelens van een ander, dan weer een ikje dat een en al woede en verzet is en ga zo maar door.
De mens is een meervoudig geheel. Zijn echte naam is 'legioen'.


2. Verscholen achter het Masker
(Uit Views from the real world)

Probeer te begrijpen dat wat je IK noemt in feite helemaal niet bestaat. Je bezit heel veel ikjes en elk ikje heeft zijn eigen verlangens. Probeer je daar bewust van te worden.
Je wilt jezelf veranderen, maar welk deel in jezelf wil dat werkelijk? Veel delen in jezelf willen iets, maar slechts een paar delen zijn in als handelend ik de realiteit te benaderen.
Het is daarom belangrijk dat je eerlijk jezelf gaat bekijken. Alleen door eerlijk te zijn kun je de deur openen die uitzicht biedt op je eigen veelvormigheid, een veelheid die soms erg chaotisch is en daarmee bedreigend, vooral ook omdat je delen in jezelf ziet die volgens de algemeen geldende moraal 'slecht' zijn.
Je hebt altijd geleerd de veelheid te verbergen achter een masker. Dat masker vertelt de mensen dat het chaotische IK niet bestaat. Het zegt nooit dezelfde dingen maar het ziet er wel hetzelfde uit. Mensen dragen het masker van de groep, de partij, de kerk, enz. Dat masker is nooit het eigen IK. Dat veelvormige IK ontdek je wanneer je geleidelijk aan jezelf ontdoet van het masker.


3. De Slapende Mens

Gurdjieff geloofde dat de meeste mensen voortdurend leven in een psychologische toestand die doet denken aan slaap, een opvatting die ook in gnostische geschriften is terug te vinden.
In een slaaptoestand lijken mensen intelligent te handelen, maar dat is slechts uiterlijke schijn. Werkelijk denken en voelen kunnen ze niet. Ze leven als robots, die slaafs de platgetreden paden van de conventie bewandelen. Gurdjieff wilde de mensen daarom wakker schudden en hij probeerde methoden te ontwikkelen die krachten in de mens ontwikkelen die hem in staat stellen een einde te maken aan het robotachtige bestaan dat hij leidt.
De gedachten van Gurdjieff werden door Peter Ouspenski vastgelegd in zijn boek "Op zoek naar het wonderbaarlijke".


4. Vrijheid van Identificatie

Vrijheid, zegt Gurdjieff, is in de eerste plaats 'vrijheid van identificatie': Je niet vereenzelvigen met het beeld dat de anderen van je aan het opbouwen is. Er zorg voor dragen dat je op zo'n manier handelt dat de onredelijkheid van manipulerende anderen zichtbaar wordt gemaakt.
Volgens Gurdjieff is vrijheid een relatief gegeven: “De mens is een laf en bangelijk wezen. Nooit zal hij op zoek gaan naar de waarheid wanneer het zoeken naar waarheid pijnlijk is.”
Daarop berust het principe van de geestelijke manipulatie door machthebbers. Ze weten dat pijn en straf de zaak van de leugen dienen en daarom zullen ze diegenen die vals-morele bestraffingswoede afwijzen proberen weg te werken en uit te sluiten.
Hun leugens dienen de vrijheid niet, maar zijn gericht op zelfhandhaving, omdat ze weten dat toelaten van ook maar het geringste greintje eerlijkheid de leugenwereld in elkaar doet storten, zodat ze naakt en weerloos - ontmaskerd in de meest letterlijke zin van het woord - tegenover de morele bestraffers staan.


John Barrowman Sound of Musicals
I am what I am



reacties

rudolfhendriques1 29-09-2010 16:16
Een absolute aanrader Wim. Thanx!
Alleen als je de waarheid recht in haar ogen durft te kijken zul je haar vinden.

Rob Kruzdlo 29-09-2010 18:40
Och Rudolf als je boeken leest wist je dit meer dan 10 jaar al.... Foei

Mephisto 29-09-2010 18:41
Gurdjieff was een fantastische vent. Jammer dat hij zoveel in conflict lag (niet in het minst met zichzelf).
Na Gurdjieff en Osho te hebben doorgelicht en nog wat van die figuren te hebben uitgeplozen, stuitte ik op Krishnamurti (Jiddu). Hij was opgevoed door een kerkgemeenschap die dacht de nieuwe Jezus op aarde te brengen, uitverkoren op zijn 10e. Eén van de meest wijze mensen die ik heb gelezen, eerlijk gezegd. Versloeg Osho & Gurdjieff met vlag en winpel.

Krishnamurti en Levin
Krishnamurti en Dr. Anderson:

Wim Duzijn 30-09-2010 09:20
Kruzdo zegt: "Och Rudolf als je boeken leest wist je dit meer dan 10 jaar al.."
Beetje flauwe stelling, omdat GURDJIEFF er voortdurend op wijst dat boekenkennis niet hetzelfde is als zelfkennis, zelfcontrole en/of zelfrealisatie. Het ikje dat als een wandelende taperecorder mooie frasen declameert, zou hij zeggen, heeft totaal geen controle over het boosaardige ikje dat andere mensen op een valse wijze de les probeert te lezen.
Als je alleen door het lezen van een boekje wijs kon worden, dan zouden we de hele wereld van de psychologische en psychiatrische en criminologische hulpverlening aan de kant kunnen schuiven.

Wim Duzijn 30-09-2010 09:28
Dag MEPHISTO. Aan Krishnamurti heb ik in een van mijn vorige KETTER-blogjes aandacht besteed. LAND ZONDER WEGEN.
Wat centraal staat bij alle mensen waar ik aandacht aan besteed is wat GURDJIEFF hierboven VRIJHJEID VAN IDENTIFICATIE noemt.
Krishnamurti willde geen THEOSOOF meer zijn, en ook niet iemand die weinig meer mocht zijn dan 'het voertuig van de terugkerende messias of maitreya'. De meeste mensen zijn niet in staat afstand te doen van het aan de groep ontleende zelfbeeld. Moslims, joden, christenen, socialisten en ga zo maar door kun je nooit als simpel mensje benaderen. Wanneer je iets negatiefs zegt over de groep reageren ze als collectief. Een zee van haat wordt over je uitgestort, haat die zo overweldigend negatief is omdat ze geen individu meer zijn.
Individuele woede is hanteerbaar. Collectieve woede niet.
Aan het collectief gebonden mensen beseffen niet dat ze in feite gehersenspoelde machines zijn. De leugen heeft het eigen kritische ik vervangen en kan alleen maar op een zeer onkritische wijze reageren.
En dan kan ROB wel stellen 'ooo, dat wist ik allang hoor...', maar daarmee verander je niks aan de situatie dat collectivisten met grote wagonladingen vol haat over de wereld blijven sjokken....