De Ketterse Kathedraal


De Jezus-liefde van Nietzsche

VKblog van zondag 19 september 2010 door Wim Duzijn


Unendlich


"What is Nietzsche's music like to listen to?
Decisive, courageous, worldly, as if it were
'Also Sprach Zarathustra'?
Not at all. In John Bell Young's hands,
it is tender, beautiful, and supple.
One thinks that it does not at all contradict
his philosophical output,
but widens our understanding of him."

Sofia Khentova,
author of "Shostakovich", Izvestia, Moscow


Jezus Is De Anti-Christ

De Islam wordt momenteel (in het verleden hoorde je er niemand over) binnen de wereld van rechts Nederland gezien als een achterlijke religie.
Het aan het oude testament gebonden christendom echter, een christendom dat volgens de criteria van het nieuwe testament 'antichristelijk' moet worden genoemd, omdat het (in tegenstelling tot de islam) de priester tot 'god' heeft verheven, wordt op een tamelijk hypocriete wijze buiten beschouwing gelaten, terwijl het toch echt zo is dat alle grote linkse en liberale denkers in het verleden de onverdraagzame, tegen de geestelijke vrijheid gerichte moraal die door het conservatief-autoritaire christendom wordt uitgedragen veroordelen.
De felste bestrijder van de autoritair-christelijke moraal was Friedrich Nietzsche, die zijn afkeer vooral tot uiting heeft gebracht in het filosofische pamflet 'De Antichrist'.

Op de achterflap van het door de Arbeiderspers uitgegeven exemplaar dat ik in mijn bezit heb staat de volgende tekst te lezen:
"Voor Nietzsche was het christendom de belangrijkste oorzaak van de ineenstorting van de klassieke beschaving en de voornaamste bevorderaar van geestelijke nivellering, kuddegeest, massificatie en decadentie...
Tegenover het christelijke godsbegrip en alle ideologieën die daardoor beïnvloed zijn, plaatste hij zijn 'levensfilosofie'. Zich richtend tegen vrijwel alle slogans van zijn tijd - imperialisme, Deutchtum, pangermanisme, antisemitisme, Wagnerdweperij, filisterdom en censuur - proclameerde hij 'de leer van de eeuwige wederkeer' als bevestiging en aanvaarding van ons leven op aarde."

In het boek zelf zijn door de kritische bewonderaar die ik in de jaren zeventig was met behulp van potloodstrepen tekstgedeelten gemarkeerd die volgens mij ontrukt dienden te worden aan het grote zwarte gat van de vergetelheid waarin veel levenservaringen verdwijnen.
Een aantal van die gemarkeerde gedeelten geef ik hieronder weer (een persoonlijke selectie dus die weinig - of in elk geval: niet alles - zegt over het gehele werk van de auteur):


Quran 9:30: The Jews say, 'Ezra is the Son of God'; the Christians say, 'The Messiah is the Son of God.' That is the utterance of their mouths, conforming with the unbelievers before them. God assail them! How they are perverted!
They have taken their rabbis and their monks as lords apart from God, and the Messiah, Mary's son -- and they were commanded to serve but One God; there is no god but He; glory be to Him, above what they associate with Him...


Uit: 'De Antichrist' van Friedrich Nietzsche

Intellectuele opdracht van de mens: "Eerbied voor jezelf; de liefde tot jezelf; de onvoorwaardelijke vrijheid tegenover jezelf..." (voorwoord)
Zoek je eigen deugden
"De deugd, de plicht, het intrinsiek goede, het goede met een onpersoonlijk en algemeen geldig karakter - hersenschimmen...
De diepste wetten van behoud en groei gebieden het omgekeerde: dat iedereen zijn eigen deugd opspoort...
Niets ruïneert het innerlijk diepgaander dan de minste of geringste onpersoonlijke plicht, de minste of geringste offerdaad voor de moloch van de abstractie....
Wat is funester dan te werken, te deken en te voelen zonder innerlijke noodzaak, zonder een diep-persoonlijke keuze, zonder lust? Als een automaat van de plicht? Dat is gewoonlijk het recept voor de decadence, ja voor de idiotie..." (hfdst. 11)

De horoscoop van Nietzsche laat liefde voor het realisme zien. Ascendant (egoteken) weliswaar in het positieve vuurteken Boogschutter, met de moederplaneet Maan in het ascendanthuis geplaatst, maar het alter-ego-huis 2 wordt gedomineerd door het teken Steenbok en de daarbij behorende planeet Saturnus. Saturnus is de planeet van de moraal. Niet de kleinburgerlijke moraal die mensen oogkleppen voor wil binden, maar de moraal van het wilen weten. Saturnale moraal is geweten ontwikkelen.
Kies voor het realisme.
Het boeddhisme is honderd keer realistischer dan het christendom - het heeft de erfenis in het bloed van het zakelijk en koel problemen aan de orde stellen, het volgt op een eeuwenlange filosofische beweging; het begrip 'god' heeft dan allang afgedaan.
Het boeddhisme is de enig werkelijke positivistische religie die we kennen... Het is geen strijd tegen de zonde, maar laat de werkelijkheid geheel en al in haar recht door te zeggen: "Strijd tegen het lijden"...
De Boeddha eist ideeën die rustgevend dan wel opwekkend zijn - hij bedenkt middelen om zich de anderen te ontwennen. Hij ziet goedheid, goeiig zijn als bevorderlijk voor de gezondheid.
Gebed? Geen sprake van; van ascese al evenmin...; nooit of te nimmer dwang, zelfs niet binnen de kloostergemeenschap... (hfdst. 20)

Christenen aanbidden in God de wreedheid van de macht .
"In het christendom wordt bij wijze van werkverschaffing, van middel tegen de verveling de casuïstiek der zonden beoefend, de zelfkritiek, de gewetensinquisitie; hier worden de gevoelens jegens een machthebber, 'god' genaamd, voortdurend in stand gehouden (door middel van het gebed)....
Christelijk is een bepaalde neiging tot wreedheid jegens zichzelf en anderen; de haat tegen andersdenkenden; de wil om te vervolgen...
Christelijk is de dodelijke vijandschap tegen de meesters der aarde...
Christelijk is de haat tegen de geest, tegen trots, moed, vrijheid...
Christelijk is de haat tegen de zinnen, tegen genietingen in het algemeen.. (hfdst. 21)

Over de joods-christelijke god:
"Het godsbegrip was vervalst, het begrip moraal ook; maar het joodse priesterdom liet het daar niet bij. Allerminst..
De hele geschiedenis van Israël konden zij niet gebruiken: weg ermee! Deze priesters hebben het wonder van de vervalsingkunst gewrocht dat voor ons gedocumenteerd is in een goed deel van de bijbel: zij hebben hun eigen volksverleden met een onvergetelijke minachting jegens elke overlevering, jegens iedere historische realiteit, vertaald in religieuze termen...
Deze uiterst schandalige daad van geschiedvervalsing zou ons veel pijnlijker treffen als de kerkelijke geschiedenisinterpretatie van tientallen eeuwen ons niet vrijwel immuun gemaakt had voor de eisen der rechtschapenheid in historicis...
Onder de handen van de joodse priesters werd de grote tijd in de geschiedenis van Israël een periode van verval... Zij hebben van de machtige, uiterst vrij uitgevallen gestalten uit Israëls geschiedenis al naar behoefte armzalige kuipers en konkelaars dan wel 'goddelozen' gemaakt...
Het hele onheil bestaat hieruit dat men van de 'heilige schrift' vervreemd is...
Wat was er gebeurd? De priester had eens en voor al geformuleerd hoe hij het wil hebben... Van nu af aan is alles in het leven zo geregeld dat de priester onmisbaar is...
De priester leeft van de zonden, hij is erop aangewezen dat er gezondigd wordt...
Hoogste regel: God vergeeft hem die boete doet - in normale bewoordingen: die zich aan de priester onderwerpt. (hfdst. 26)

Jezus is een Vrije Geest
Men zou Jezus een 'vrije geest' kunnen noemen - hij heeft niets op met al wat vast is: het woord doodt, alles wat vast is doodt. Het begrip, de ervaring 'leven' verzet zich bij hem tegen alle soorten woord, formule, wet, geloof of dogma. Hij spreekt uitsluitend over het diepste innerlijk: leven ofwel waarheid ofwel licht is zijn woord voor het diepste innerlijk... (hfdst. 32)
Christenen vegroven de boodschap van een symbolist
Als ik van deze grote symbolist iets begrijp, dan is dat hij uitsluitend innerlijke realiteiten wenste te zien als realiteiten, als waarheden - dat hij de rest slechts zag als tekenen, als gelegenheid tot gelijkenissen.
Het begrip 'mensenzoon' is geen concrete persoon, maar een eeuwige feitelijkheid, een van alle tijdsopvattingen losgemaakt psychologisch symbool.
Hetzelfde geldt voor de god van deze symbolist, voor ‘het rijk gods’, voor het ‘rijk der hemelen’ en voor ‘het gods kind’ zijn.
Niets is minder christelijk dan de kerkelijke grofheden over een god als persoon, over een rijk gods dat komen zal, over een rijk der hemelen in het hiernamaals, over een zoon gods als tweede persoon van een drie-eenheid.
Dit alles is - men vergeven mij de uitdrukking – een dreun op het op het oog: een cynische bespotting van het symbool die wereldgeschiedenis heeft gemaakt. (hfdst. 34)

De aanbidding van het tegendeel
Eerst wij, wij vrij geworden geesten, verkeren enigszins in de positie te begrijpen wat negentien eeuwen verkeerd begrepen hebben - deze tot instinct en hartstocht geworden rechtschapenheid die de 'heilige leugen' nog meer dan elke andere leugen beoorloogt...
Dat de mensheid op de knieën ligt voor het tegendeel van datgene, dat de oorsprong, de zin, het bestaansrecht van het evangelie is geweest, dat zij in het begrip 'kerk' juist datgene heilig heeft verklaard dat de blijde boodschapper ervoer als beneden zich, als achter zich - men zoekt vergeefs naar een sterker staaltje van ironie der wereldgeschiedenis…


Medelijden Maakt Een Mens Krankzinnig  

Die christenen die weigeren het werk van Friedrich Nietzsche op een serieuze wijze te bestuderen hebben nooit de moeite genomen de passages in het werk van Nietzsche te lezen waarin hij de mens Jezus verdedigt tegen de pogingen van zijn navolgers hem te castreren, hem los te koppelen van zijn pogingen de mens te bevrijden uit de greep van geestloze vormaanbidders, die met behulp van leugens, haat en dwang de waarheidlievende, vrije geest aan zichzelf willen onderwerpen.
Wat veel mensen in Nietzsche verafschuwen is zijn aanval op het medelijden, een aanval die je alleen dan kunt begrijpen wanneer je inziet dat Nietzsche een uiterst gevoelig mens was die gedwongen was de sterke gevoelens van compassie en medelijden in zichzelf te onderdrukken om een aanval mogelijk te maken op mensen die het goede bedoelen maar het slechte doen.
De medelijdende component in zichzelf (die op een extreme wijze zichtbaar werd op het moment waarop hij de wereld van de waanzin binnentrad, kort nadat hij had gezien hoe een paard op een wrede wijze geslagen werd…) zou het niet op kunnen brengen mensen, die eigenlijk niet weten wat ze doen, keihard aan te vallen.
Je kunt het vergelijken met gevoelige mensen die in een abattoir een knop in hun hoofd omdraaien om een proces van wrede vernielzucht in gang te kunnen zetten. Eis je van die mensen 'compassie' of 'empathie' dan maak je ze gek, dan komen ze terecht in de wereld waarin gevoelige militairen terechtkomen wanneer ze zich gaan realiseren wat ze hebben gedaan... Ze konden zich handhaven omdat ze in staat waren het gevoel uit te schakelen... Op het moment echter waarop ze hun ervaringen als gevoelsmens gaan beleven worden ze gek...
Het is daarom begrijpelijk dat Nietzsche in de beginhoofdstukken van ‘De Antichrist’ het medelijden verwerpt, een aanval die later wordt afgezwakt, wanneer zijn verbale agressie zich keert tegen de wraakzucht, de onderdrukking van de vrije persoonlijkheid, het vervalsen van de geschiedenis, de keuze voor het tegen de zinnen gerichte vormdenken en de ontkenning van de vrijheidlievende, tegen de kerk gerichte rebel die Jezus volgens hem was.


Nietzsche: Heldenklage


Nietzsche über seine Jugend-Kompositionen:

»Es bleibt mir ewig sonderbar, wie in der Musik die Unveränderlichkeit des Charakters sich offenbart; was ein Knabe in ihr ausspricht, ist so deutlich die Sprache des Grundwesens seiner ganzen Natur, daß auch der Mann daran nichts geändert wünscht...«
Brief von Nietzsche an Malvida von Meysenbug vom 2. Januar 1875

From childhood