De Ketterse Kathedraal


Zen & de Mozaïsche Down To Earth God

VKblog van woensdag 8 september 2010 door Wim Duzijn



Wanneer men het rijk wil bemachtigen
en naar eigen hand wil zetten,
zal het niet gelukken.
Het rijk is een geestelijk iets,
een deel van de grote levensweg (TAO),
dat je niet naar je hand kunt zetten.
Wie er aankomt, schaadt het;
wie het vasthoudt, verliest het.
Van alle wezens op aarde gaan sommige voor,
andere achter;
sommige hebben een hete adem, andere koud;
sommige zijn sterk, andere zwak;
sommige breken, andere vallen.
Daarom ontdoet de wijze zich van uitersten,
van het buitensporige en het overdrevene.

Lao Tze, in: Tao De Ching 29 - Ambitie


Lao Tse: een vijand van de utopie

Lao Tze is als pessimistisch-zakelijke denker (een gematigde, enigszins afstandelijke persoonlijkheid, die de dwingelandij die bij tomeloze ambitie hoort afwijst) de vijand van alle hervormers die een nieuwe (utopische of messianistische) wereld willen scheppen, een 'nieuwe' wereld, waaruit alles wat in hun ogen niet 'goed' is verwijderd wordt.
Zijn visie is een combinatie van nuchter 'down-to earth'-pragmatisme en verdraagzaam liberalisme.
Astrologen kennen aan zo iemand eigenschapen toe die horen bij de dierenriemtekens Steenbok (Saturnus of 'god de vader') en Boogschutter (Jupiter of 'god de zoon').

Het leven, dat tot op bepaalde hoogte is zoals het is (het begrip TAO of Weg verwijst naar een soort Goddelijk plan, een idee dat ook ten grondslag ligt aan de astrologisch-kosmische visie op het bestaan) moet geleefd worden en je kunt daarom weinig meer doen dan alle mensen een kans geven een eigen levensvisie te ontwikkelen...; met vallen en opstaan, omdat leven 'leren' is.
Zodra je vanuit een beperkt zelf- en/of wereldbeeld de werkelijkheid gaat vervormen (denk aan de terreur van de religieuze wetgeving) tast je de harmonie van het bestaande aan en schep je chaos en wanorde.
God, zo kun je al in de oudste Egyptische geschriften lezen, is het geheel van het bestaande, zodat elke poging de werkelijkheid te verkleinen - via welke vorm van beperkend ideologisch denken dan ook - de ontkenning van God moet worden genoemd.

Het spreekt vanzelf dat binnen de nuchter-pessimistische levensvisie van Lao Tze geen plaats is voor enige vorm van religieus of politiek Messianisme. Als er al een Messias is, dan is die persoon geen priester of koning die in een tot paleis verheven tempel woont, maar een nuchtere (Saturnale) levensleraar die mensen (op Jupiteriaanse wijze) wijst op de betrekkelijkheid van alles.


De Joodse Tempel:
een belastering van God?

20:21 En het volk stond van verre; maar Mozes naderde tot de donkerheid, alwaar God was.
20:22 Toen zeide de HEERE tot Mozes: Aldus zult gij tot de kinderen Israëls zeggen: Gij hebt gezien, dat Ik met ulieden van den hemel gesproken heb.
20:23 Gij zult nevens Mij niet maken zilveren goden, en gouden goden zult gij u niet maken.
20:24 Maakt Mij een altaar van aarde...; aan alle plaats, waar Ik Mijns Naams gedachtenis stichten zal, zal Ik tot u komen, en zal u zegenen.
20:25 Maar indien gij Mij een stenen altaar zult maken, zo zult gij dit niet bouwen van gehouwen steen ; zo gij uw houwijzer daarover verheft, zo zult gij het ontheiligen. (Exodus 20)



Wie deze bijbeltekst goed leest zal vol verbazing ontdekken dat het bouwen van een protserige, uit kostbare materialen opgebouwde tempel waarin God een wereldse heerser (een koning en een soldaat) dient te zijn een gruwel is in de ogen van de Mozaïsche God, de God die tegen de Egyptische prins Mozes zegt dat hij 'Ik ben Ik ben' genoemd wil worden.
De tempel mag geen groots, statisch geheel zijn, dat gebonden is aan een enkele plaats (zoals de tot idool uitgeroepen stad Jeruzalem), maar gewoon wat aarde dat je aantreft op de plaats waar je toevallig leeft. Daar maak je een kleine verhoging van, je plaatst er wat bloemen bij, een kaarsje, een foto van een geliefde, of wat dan ook, en via die eenvoudige handeling schep je een band met god...

De (Egyptische) God van Mozes is - zo kun je leren uit dit tekstfragment - een sobere, zakelijk ingestelde God, die een hekel heeft aan overdadig menselijk vertoon. Hij is niet een god van 'het hebben', maar een god van 'het zijn'.
Hij woont in 'de donkerheid', een oord waar ernst en rust heersen en waar geen plaats is voor overdadige glitter en schril vertoon. Goud en zilver (edelmetalen die verwijzen naar macht en rijkdom) wijst hij af, omdat het producten zijn die appelleren aan het menselijke verlangen naar een lichtvoetig bestaan, en daarvoor in de plaats prijst hij het gebruik van aarde aan en onbewerkte stenen.
Bovendien wijst hij er op dat simpele altaren van aarde en steen overal gebouwd kunnen worden, zodat Hij overal waar Zijn naam geheiligd wordt aanwezig zal zijn om de gelovigen te zegenen, hetgeen betekent dat er niet zoiets bestaat als 'een klein stukje heilige aarde' of 'een klein heilig landje'.
Blijf wonen waar je woont en laat je niet misleiden door mensen die zeggen dat zij weten waar ‘God’ woont, dat is de Egyptisch-goddelijke boodschap...

Je kunt daarom stellen dat de dwingerige wil van sommige gelovigen om een grote protserige tempel te bouwen op de resten van het 'heidense' Romeinse fort Antonia in Jeruzalem een vorm van godslastering is.
De Mozaïsche wet staat (volgens deze 'down to earth' tekst) in dienst van de eenvoud.
God is binnen die wereld inderdaad een soort vaderfiguur, maar die vader is geen persoon die aanbeden moet worden maar een symbool, dat verwijst naar de wereld die astrologen ‘Saturnaal’ noemen. Tempeldienst zou dus eigenlijk ‘Saturnus-dienst’ moeten zijn.

Mensen die 'de Vader' willen eren moeten dus niet de glorie van de schijnwerper zoeken, maar de donkerheid van grotten, overschaduwde plaatsen in bossen, kelders en kleine sobere achtertuintjes, etc...
Wanneer ze hun God willen eren hoeven ze weinig meer te doen dan een kruiwagentje met zwarte teelaarde naar hun achtertuintje rijden om daar een simpel altaar te bouwen, versierd met wat op straat gevonden stenen, wat mos, en mogelijk wat kleine plantjes die van het geheel een rotstuintje kunnen maken...., zoals bijvoorbeeld ZEN-aanhangers dat doen...
Vanuit Zijn hoge hemelvesting, waarin geen plaats is voor wat voor tempel dan ook, zal God vervolgens vol tevredenheid Zijn vaderlijke zegen aan dit eenvoudige eerbewijs geven....
Hij IS nu eenmaal altijd daar aanwezig waar de mens gewoon wil ZIJN...